W 1911 r. Magnuson po raz pierwszy opisał postępujący zanik siatkówki (PRA) u psa rasy seter gordon. Dogłębniejsze studia tego schorzenia u seterów irlandzkich prowadzili Anglicy: Rasbridge,Hodgman, Parry i Lucas w latach trzydziestych i czterdziestych. Badania są stale prowadzone. Dzisiaj wiadomo, że schorzenie określane jako postępujący zanik siatkówki ma różne przyczyny i różny przebieg. Należy przypuszczać, że w przyszłości wiele jednostek zostanie wyodrębnionych z tej grupy schorzeń. Choroba ta jest porównywana do barwnikowego zwyrodnienia siatkówki u człowieka i ma charakter dziedziczny.
Klasyfikacja postępującego zaniku siatkówki zależy od czasu pojawienia się pierwszych zmian, rodzaju zmian występujących w siatkówce oraz sposobu dziedziczenia.
U niektórych ras pierwsze objawy stwierdza się zaraz po urodzeniu - zmiany w dnie oka ok. 10 tygodnia życia. U innych pierwsze objawy mogą wystąpić u psa dorosłego.
Typowy dla rasy jest także sposób dziedziczenia - najczęściej recesywne dziedziczenie autosomalne.
Podstawowe objawy to niedowidzenie w ciemności mogące rozwinąć się w znaczne upośledzenie widzenia w dzień, a nawet całkowitą ślepotę. W trakcie rozwoju choroby obserwujemy zmniejszenie reakcji źrenicowej i zwiększony odblask z dna oka często o zabarwieniu czerwonym. W trakcie badania dna oka stwierdza się nadmierny odblask dna oka, zmniejszenie liczby i zwężenie naczyń siatkówki oraz zanik brodawki nerwu wzrokowego. Na podstawie wywiadu i badania klinicznego można jedynie podejrzewać występowanie choroby. Ostateczne rozpoznanie stawia się po wykonaniu badania elektroretinograficznego (ERG), - które polega na badaniu potencjałów elektrycznych powstających przy reakcji siatkówki na bodziec świetlny. Bodźcem są ściśle określone błyski światła białego o różnym natężeniu oraz światła niebieskiego i czerwonego. Na podstawie tego badania stwierdza się zaburzenia funkcjonowania siatkówki. W wielu krajach jest to obowiązkowe badanie dla psów hodowlanych należących do ras zagrożonych tą chorobą.
Postępujący zanik siatkówki rozpoznawano u psów skierowanych do konsultacji w związku z podejrzewaną chorobą oczu jak i u psów, które znalazły się w gabinecie z innego powodu, np. u szczeniąt przed pierwszym szczepieniem. Rutynowe badanie kliniczne szczeniąt obejmuje skrócone badanie narządu wzroku z badaniem dna oka włącznie. Umożliwia to rozpoznanie wczesnych objawów choroby. Opisane tu obserwacje dotyczyły młodych psów w wieku od kilku tygodni do 3 lat. Na 180 przebadanych psów w 32 przypadkach stwierdzono zmiany kliniczne charakterystyczne dla postępującego zaniku siatkówki. U psów tych nie wykonywano ERG.
Typowe objawy stwierdzano u ras szczególnie zagrożonych jak: jamniki miniaturowe długowłose, golden retriever, setery, owczarki szkockie, i sznaucery miniaturowe. Największą grupę stanowiły owczarki niemieckie, z których kilka pochodziło z jednej hodowli. W tej grupie znalazły się także mieszańce. Celem mojego wystąpienia jest zwrócenie uwagi na problem dziedzicznych chorób oczu psów i zachęcenie do zajęcia się tym problemem wzorem innych krajów.
Dr n. wet. Marcin PikielSpecjalistyczna Praktyka Weterynaryjna - Gdańsk.pikiel@poczta.wp.pl
